نقش بانک مرکزی در کنترل و ثبات نرخ تورم

اقتصاد ایران: اگرچه کنترل نرخ تورم، یکی از دستاوردهای اقتصادی مهم دولت یازدهم به شمار می‌رود، لیکن توقف روند کاهشی تورم در ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که ثبات قیمت‌ها در بلندمدت نیازمند بازنگری رابطه دولت و بانک مرکزی است.

به گزارش خبرگزاری اقتصادایران، زیرا تدابیر و سیاست‌های کوتاه‌مدت کنترل تورم نمی‌تواند ثبات قیمت‌ها را در بلندمدت تضمین کند. روشن است که کنترل نرخ تورم جز با سیاست‌گذاری پولی صحیح و اصولی حاصل نخواهد شد.

هر چند تلاش در برقراری انضباط بودجه‌ای در یک دولت می‌تواند در کوتاه‌مدت تورم را کنترل کند؛ اما ارتباط تنگاتنگ دولت و بانک مرکزی موجب می‌شود که سیاست‌گذاری‌های پولی تحت‌تاثیر فشارهای سیاسی و تصمیم دولت‌ها برای رسیدن به رشدهای بالای اقتصادی در مقابل هزینه‌های بلندمدت اجرای سیاست‌های انبساطی، قرار گیرند و به نتایج دلخواه منجر نشوند.

تجربه اقتصادهای بزرگ دنیا نشان می‌دهد که عملکرد بهتر سیاست‌های پولی در کاهش تورم، راهکاری جز بانک مرکزی مستقل و قدرتمند ندارد. بنابراین شاخص‌های اندازه‌گیری استقلال بانک مرکزی که هر یک از جنبه‌های مختلف، میزان استقلال را مورد ارزیابی قرار می‌دادند، به‌تدریج تکامل یافتند و در محاسبه آنها، ابعاد مختلف استقلال بانک مرکزی نظیر استقلال نهادی، کارکردی، مالی و پرسنلی در نظر گرفته شد. از دیدگاه بانک مرکزی اروپا، استقلال بانک مرکزی به مفهوم داشتن استقلال در تمام ابعاد ذکرشده به‌طور همزمان است و تن‌ها در آن صورت است که بانک مرکزی می‌تواند وظایف خود را درباره برقراری ثبات قیمت‌ها به‌درستی انجام دهد. همچنین می‌توان از بانک مرکزی به‌دلیل کوتاهی در انجام وظایف و عمل نکردن به تعهدات خود، سوال کرد؛ زیرا مفهوم استقلال، پاسخگو بودن بانک مرکزی را نیز به همراه دارد.

در دنیای امروز، مفهوم استقلال بانک مرکزی از استقلال نهادی یا به‌عبارت دیگر اعطای شخصیت حقوقی مجزا و مستقل از دولت به بانک مرکزی، به سایر ابعاد استقلال نظیر استقلال در دستیابی به اهداف بانک بدون مداخله دولت یا استقلال در ساختار ترازنامه بانک مرکزی از بودجه دولت در اقتصادهای نفتی گسترده شده است.

به همین ترتیب استقلال از بُعد پرسنلی نیز مانند دوره تصدی رئیس کل یا عزل و نصب وی و لحاظ درجه‌ای از استقلال برای شورای سیاست‌گذار پولی (معادل شورای پول و اعتبار در ایران) جزو ضرورت‌های استقلال بانک مرکزی به حساب می‌آید. واضح است که وابستگی شورای سیاست‌گذاری پولی به دولت یا نهادهای دولتی، تهدیدی برای استقلال بانک مرکزی به شمار می‌رود و ممکن است تصمیمات پولی تحت‌تاثیر فشار‌ها یا منافع کوتاه‌مدت سیاسی قرار گیرند. بررسی نسل‌های مختلف شوراهای پول و اعتبار در اقتصاد ایران از سال ۱۳۳۹ تاکنون نشان می‌دهد که به جز نسل اول در بقیه موارد همواره اعضای دولتی در اتخاذ سیاست‌های پولی از وزن قابل توجهی برخوردار بوده‌اند.

 به دیگر سخن نه تن‌ها بعضی از وزرا یا معاونان آن‌ها در ترکیب اعضای شورای پول و اعتبار حضور دارند، بلکه کارشناسان مربوطه نیز در نسل‌های مختلف شورای پول و اعتبار یا به انتخاب رئیس‌جمهور یا وزیر دارایی یا تایید رئیس‌جمهوری انتخاب می‌شوند. تجربه اقتصادهای بزرگ نشان می‌دهد که حاصل اندازه بهینه و ترکیب اعضای شورای سیاست‌گذار به نفع متخصصان پولی و بانکی را می‌توان در کاهش تورم و نوسانات آن مشاهده کرد. بنابراین اکنون که هدف تورم تک‌رقمی دولت یازدهم تحقق یافته است و به دنبال راهکاری برای ثبات قیمت‌ها در بلندمدت و افزایش رفاه جامعه هستیم، بهترین فرصت است تا ترکیب شورای پول و اعتبار با توجه به دستاوردهای علمی و تجربی جهانی مورد بازبینی قرار گیرد./ دنیای اقتصاد

نظرات کاربران

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

نرخ ارز

عنوان عنوان قیمت قیمت تغییر تغییر نمودار نمودار
دلار آمریکا 3757 0 (0%)
یورو 4288 0 (0%)
پوند 4870 0 (0%)
درهم امارات 1030 0 (0%)
دلار کانادا 2930 0 (0%)
دلار استرالیا 2895 0 (0%)
فرانک سوییس 3960 0 (0%)
ده هزار ین ژاپن 344000 0 (0%)
کرون سوئد 433 0 (0%)
کرون دانمارک 565 0 (0%)
کرون نروژ 444 0 (0%)
لیر ترکیه 1100 0 (0%)
رینگیت مالزی 915 0 (0%)
یوان چین 568 0 (0%)
بت تایلند 117 0 (0%)
روپیه هند 58 0 (0%)
ریال عربستان 998 0 (0%)
دینار عراق 3100 0 (0%)
روبل روسیه 68 0 (0%)
منات آذربایجان 2300 0 (0%)
درام ارمنستان 8 0 (0%)
لاری گرجستان 1600 0 (0%)
دینار کویت 12250 0 (0%)
دینار بحرین 9840 0 (0%)
ریال عمان 9750 0 (0%)
ریال قطر 1000 0 (0%)
لیر سوریه 7 0 (0%)
دلار سنگاپور 2760 0 (0%)
دلار نیوزیلند 2760 0 (0%)
دلار هنگ کنگ 490 0 (0%)
روپیه پاکستان 36 0 (0%)
افغانی 56 0 (0%)
عنوان عنوان قیمت قیمت تغییر تغییر نمودار نمودار
دلار 32492 0 (0%)
یورو 36358 0 (0%)
پوند 41313 0 (0%)
درهم امارات 8843 0 (0%)
لیر ترکیه 9259 0 (0%)
یوان چین 4754 0 (0%)
صد ین ژاپن 29196 0 (0%)
دلار کانادا 24490 0 (0%)
دلار استرالیا 24605 0 (0%)
فرانک سوئیس 33501 0 (0%)
افغانی 477 0 (0%)
کرون سوئد 3721 0 (0%)
کرون دانمارک 4906 0 (0%)
کرون نروژ 3845 0 (0%)
دینار کویت 106889 0 (0%)
ریال عربستان 8661 0 (0%)
ریال قطر 8849 0 (0%)
ریال عمان 84470 0 (0%)
دینار عراق 2746 0 (0%)
دینار بحرین 86316 0 (0%)
لیر سوریه 152 0 (0%)
روپیه هند 504 0 (0%)
روپیه پاکستان 30971 0 (0%)
دلار سنگاپور 23465 0 (0%)
دلار هنگ کنگ 4166 0 (0%)
رینگیت مالزی 7574 0 (0%)
بات تایلند 95714 0 (0%)
روبل روسیه 547 0 (0%)
منات آذربایجان 19091 0 (0%)
درام ارمنستان 6767 0 (0%)