مصادیقی از برندگان و بازندگان تغییر نرخ ارز

اقتصاد ایران: معمولا وقتی نرخ ارز بالا می‌رود، اعتراضها و شکایت‌ها بالا می گیرد و دولت متهم می شود که نتوانسته مدیریت اقتصادی انجام دهد. در ایران متاسفانه تغییرات نرخ ارز به شاخصی ساده برای ارزیابی عملکرد دولتها تبدیل شده است. به همین دلیل وقتی که نرخ ارز بالا می رود این تصور در میان مردم ایجاد می شود که عملکرد اقتصادی دولت پایین بوده است. معمولا در این شرایط هیجانات چنان بالا می‌گیرد که کسی حاضر به شنیدن دلایل معطوف به محاسن افزایش نرخ ارز نیست ولی واقعیت این است که افزایش نرخ ارز محاسنی نیز دارد.

به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران، اصولا باید به خاطر داشت که معمولا سیاست‌های اقتصادی برندگان و بازندگانی ایجاد می‌کنند. سیاستهای اقتصادی درست آنها هستند که برندگان بیشتری از بازندگان ایجاد کنند. البته اینکه برندگان در بلندمدت بیشتر از بازندگان باشند اهمیت دارد، وگرنه در کوتاه مدت یک سیستم معیوب می‏‌تواند ادعا کند که با هر اصلاح اقتصادی بازندگان زیادتری ایجاد کرده است. در رابطه با افزایش نرخ ارز نیز برندگانی ایجاد می‏‌شوند که کمتر دیده شده و صدایشان کمتر شنیده می شود. به همین دلیل اشاره به برخی مصادیق آن شاید بتواند به اصلاح ذهنیت‏های جاافتاده‏‌ای که افزایش نرخ ارز را صرفا بد می‏‌انگارد کمک کند.

به عنوان مثال این ایام با یکی از کارخانه‌های تولید کاغذ سروکار داشتم و دریافتم که نقطه اوج آنها افزایش نرخ ارز در سالهای ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ بوده است و خوشحال بودند که هم اکنون نیز فرصت رشد دیگری پیدا خواهند کرد. متاسفانه آنها به یک قاعده رسیده بودند و آن اینکه سه تا چهار سال رشد کمی خواهند داشت و هر از چند سالی یک فرصت طلایی ایجاد می شود. معنای این حرف این است که دولت‌ها سه تا چهار سال نرخ ارز را به اجبار ثابت نگه می دارند و بعد ناگهان انفجار نرخ ارز رخ می دهد و این انفجار نرخ ارز فرصت رشد سریعی برای آنها ایجاد می‏‌کند!

مورد دیگر تولید سیگار است. هفته قبل به شرکت دخانیات سری زدم و با خبر جالبی روبرو شدم. این خبر این بود که امسال به واسطه افزایش نرخ ارز واردات سیگار قاچاق به شدت کاهش یافته و این امر فرصت رشد قابل توجهی پیش روی آنها ایجاد کرده است و تولیدکنندگان سیگا داخل می‏‌توانند سهم بازار خود را افزایش دهند.

روشن است که بازندگان نرخ ارز ارزان یا تثبیت نرخ ارز همه کسب و کارهایی هستند که حول محور واردات تعریف شده‏‌اند. مثلا قاچاق تنها با نرخ ارز ارزان یا تثبیت آن توجیه اقتصادی دارد. بدون نرخ ارز ارزان پدیده کولبری جز در مورد اقلام ممنوع نظیر مشروبات الکلی توجیه اقتصادی نخواهد داشت. انبوه شرکت‌های بازرگانی که کسب و کارشان بر اساس واردات است با افزایش نرخ ارز با مشکل روبرو شده و مجبور می شوند به جای کار ساده خرید از خارج به سراغ کار سخت یافتن بازارهای صادراتی بروند. بازنده دیگر افزایش نرخ ارز، آژانس‌های مسافرتی هستند. آنها با نرخ ارز ارزان یا ثابت می توانند انبوه مسافر برای مقاصدی همچون ترکیه، گرجستان، آذربایجان و تایلند و مالزی جور کنند که کاری آسان و ساده است ولی وقتی نرخ ارز گران می شود، ناچار می شوند سراغ کار سخت یافتن مسافر خارجی برای سفر به داخل ایران بروند.

بله بالا رفتن نرخ ارز برنده و بازنده هایی دارد و در اقتصاد معیوب که حول درآمد نفت و رفاه ناشی از واردات شکل گرفته مقاومت در برابر افزایش نرخ ارز شدید است. این مقاومت شدید در سطح جامعه به طور طبیعی به سطح سیاسی نیز منتقل می‏‌شود و سیاست‏گذار را به تلاش برای حفظ نرخ ارز وا می‏‌دارد ولی وقتی منابع دولت تکافوی حفظ نرخ ارز را نکرد جهش نرخ ارز رخ می‏‌دهد. در این مواقع همه به صورت عقلایی تایید می‏‌کنند که اگر از قبل اجازه رشد ملایم نرخ ارز داده می‏‌شد، این جهش ناگهانی ارز رخ نمی‏‌داد ولی مشکل آنجاست که وقتی شرایط به حالت عادی باز می‏‌گردد، همه نیروها مجددا حول تثبیت نرخ ارز شکل می‏‌گیرند و همه درس‌های فراگرفته شده از تجربیات جهش نرخ ارز در گذشته را فراموش می‏‏‌کنند.

شاید سوال شود که دلیل این فراموشی چیست؟ دلیل آن این است که انجام کارهایی مثل صادرات یا یافتن توریست خارجی سخت و دشوار است ولی کارهایی همچون واردات و فرستادن مسافر به خارج آسان؛ اما نباید فراموش کرد که کشورهایی به میوه توسعه می رسند که انتخاب های سخت را انجام می دهند! باور نگارنده این است که گناه توسعه نیافتگی تنها متوجه ضعف حکمرانی حکومت نیست بلکه جامعه آسان خواه ما نیز در این مصیبت شریک جرم است. فراموش نکنیم که میوه آبدار توسعه محصول همتهای بلند و اقدامات سخت کوشانه است.

یادداشت از : علی سرزعیم -تحلیلگر اقتصادی

نظرات کاربران

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

نرخ ارز

عنوان عنوان قیمت قیمت تغییر تغییر نمودار نمودار
دلار 42520 10 (0.02%)
یورو 49544 7 (0.01%)
پوند 56371 11 (0.02%)
درهم امارات 11578 2 (0.02%)
لیر ترکیه 9173 88 (0.97%)
یوان چین 6515 23 (0.35%)
صد ین ژاپن 38818 156 (0.4%)
دلار کانادا 31979 34 (0.11%)
دلار استرالیا 31559 78 (0.25%)
فرانک سوئیس 43031 17 (0.04%)
افغانی 592 2 (0.34%)
کرون سوئد 4801 4 (0.08%)
کرون دانمارک 6648 0 (0%)
کرون نروژ 5243 7 (0.13%)
دینار کویت 140555 124 (0.09%)
ریال عربستان 11339 3 (0.03%)
ریال قطر 11681 2 (0.02%)
ریال عمان 110580 21 (0.02%)
دینار عراق 3573 15 (0.42%)
دینار بحرین 113081 21 (0.02%)
لیر سوریه 83 0 (0%)
روپیه هند 625 2 (0.32%)
روپیه پاکستان 34952 11 (0.03%)
دلار سنگاپور 31207 91 (0.29%)
دلار هنگ کنگ 5419 1 (0.02%)
رینگیت مالزی 10596 25 (0.24%)
بات تایلند 128919 99 (0.08%)
روبل روسیه 675 1 (0.15%)
منات آذربایجان 24990 16 (0.06%)
درام ارمنستان 8818 1 (0.01%)
عنوان عنوان قیمت قیمت تغییر تغییر نمودار نمودار
دلار آمریکا 4200 0 (0%)
یورو 6008 0 (0%)
پوند 7800 0 (0%)
درهم امارات 1490 0 (0%)
دلار کانادا 4450 0 (0%)
دلار استرالیا 4450 0 (0%)
فرانک سوییس 5850 0 (0%)
ده هزار ین ژاپن 510000 0 (0%)
کرون سوئد 650 0 (0%)
کرون دانمارک 880 0 (0%)
کرون نروژ 690 0 (0%)
لیر ترکیه 1400 0 (0%)
رینگیت مالزی 1340 0 (0%)
یوان چین 945 0 (0%)
بت تایلند 185 0 (0%)
روپیه هند 85 0 (0%)
ریال عربستان 1420 0 (0%)
دینار عراق 5000 0 (0%)
روبل روسیه 100 0 (0%)
منات آذربایجان 3400 0 (0%)
درام ارمنستان 12 0 (0%)
لاری گرجستان 2500 0 (0%)
دینار کویت 17000 0 (0%)
دینار بحرین 13700 0 (0%)
ریال عمان 13480 0 (0%)
ریال قطر 1400 0 (0%)
لیر سوریه 13 0 (0%)
دلار سنگاپور 4200 0 (0%)
دلار نیوزیلند 4015 0 (0%)
دلار هنگ کنگ 690 0 (0%)
روپیه پاکستان 45 0 (0%)
افغانی 74 0 (0%)